LOGOWANIE
Zarejestruj sie

Zimnowojenna Szachownica - Angola

Zimnowojenna szachownica - Angola

Angola jest państwem położonym w południowo-wschodniej części Afryki(niemalże czterokrotnie większym od Polski i o liczbie ludności niemalże czterokrotnie mniejszej...). Gdy w 1975r. uzyskała upragnioną niepodległość, nikt nie sądził, iż na długie lata stanie się terenem krwawej rywalizacji wielkich mocarstw i ich sojuszników. O czołowym miejscu Angoli na zimnowojennej szachownicy zadecydowało nie tylko położenie strategiczne. Z pewnością decydujący głos miały bogactwa naturalne tego kraju-ropa naftowa i diamenty-liczone w światowych wydobyciach, będące przedmiotem pożądań wielu państw...

Początki państwa sięgają XIVw.(państwo Ngola). Do czasu przybycia Portugalczyków pod koniec XVw., większość obszaru obejmowały potężne królestwa Kongo(północna Angola, stol.Gola-an-Dongo) i Ndongo(środkowa Angola). Średniowieczna Angola charakteryzowała się ustrojem wczesnofeudalnym z silnymi przeżytkami układu rodowo-plemiennego i niewolniczego. W 1482r. u wybrzeży Angoli pojawili się Portugalczycy ograniczający się na razie do penetracji wybrzeża. W 1575r. wybuchła wojna między Angolą a Kongiem, która stała się przyczyną interwencji Portugalczyków przerodzonej w formalny podbój kraju, z różnym nasileniem, trwający do XVIIIw. W międzyczasie Portugalczycy założyli miasto Sao Paulo de Luanda, które stało się afrykańskim centrum handlu niewolnikami. W latach 1580-97 toczyło się powstanie przeciwko Portugalczykom. Po jego stłumieniu kolonizatorzy zaczęli przenikać w głąb kraju. Na czele następnego, trwającego 30 lat, powstania Angolijczyków stanęła królowa Anna Zinga Mbandi Ngola; po jej śmierci(1655r.) państwo się rozpadło. W latach 1640-48 wybrzeże Angoli opanowali przejściowo Holendrzy, jednak nie zagrzali długo miejsca i Angola ponownie została opanowana przez Portugalię. W XVIIw. Angola stała się światowym ośrodkiem handlu niewolnikami i główną bazą wywozu niewolników do Brazylii. W drugiej połowie XVIIIw., po stłumieniu kolejnych powstań, Portugalczycy opanowali wnętrze kraju. Angola formalnie stała sie kolonią portugalską w 1885r.(w latach 1885-94 szereg konwencji między Portugalią, Belgią, Niemcami i W.Brytanią ustaliło ostatecznie granice Angoli). Faktycznie jednak całą Angolę wojska portugalskie zajęły dopiero na początku lat 20-tych XXw.! W 1951r. Angola uzyskała status zamorskiej prowincji Portugalii p.n. Portugalska Afryka Zachodnia, zarządzana przez generalnego gubernatora. W XXw. przymusowa praca, duże podatki oraz dyskryminacja rasowa białych kolonistów przyczyniły sie do powstania dążeń narodowowyzwoleńczych. Bezposrednią jednak przyczyną powstań ludowych był swoisty wyzysk Angolijczyków. Początkowo powstania miały charakter żywiołowy. Jednak już w latach 50-tych powstały pierwsze(nielegalne) organizacje patriotyczne. W 1956r. w Luandzie powstała partia Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli(MPLA), której program zawierał m.in. żądania prawa narodów Angoli do samookreślenia, powszechnej amnestii, opuszczenia kraju przez wojska portugalskie i likwidację baz wojskowych na obszarze Angoli(MPLA niebawem stała się organizacją narodowowyzwoleńczą, opierającą sie na plemieniu Mbundu. Siedziba kierownictwa znajdowała się w Kongo. W latach 60-tych stała się główną organizatorką partyzanckich walk antykolonialnych). Działał również Związek Ludności Angoli(organizacja plemienia Bakongo dążąca do autonomicznego państwa), a także mniejsze organizacje patriotyczne. Działalność polityczna, głównie MPLA, przyczyniła się do wzrostu świadomości narodowej Angolijczyków.

Represje Portugalii wobec wszelkich protestów politycznych(Uchwała Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 20 kwietnia 1961r. wzywająca Portugalię do przeprowadzenia reform w Angoli pozostała bez echa), doprowadziły w 1961r. do wybuchu zbrojnego powstania narodowego w Luandzie, co zapoczątkowało formalną walkę narodowowyzwoleńczą z kolonizatorami na terenie całej Angoli, z czołową rolą lewicowej organizacji MPLA. W czasie długoletnich walk partyzanci wyzwalali niektóre rejony kraju, gdzie tworzyli lokalną administrację i przeprowadzali szereg reform społeczno-ekonomicznych(m.in. reformę rolną). W 1970r. pod ich kontrolą pozostawały centr. i wsch. części kraju. Występując przeciw ruchowi narodowowyzwoleńczemu kolonizatorzy wprowadzili w Angoli masowy terror, ponad 300 tys. Angolijczyków(1968r.) zbiegło do sąsiednich państw. Walka narodowowyzwoleńcza Angolijczyków zyskała sympatię i uznanie na arenie międzynarodowej. W 1964r. OJA(Organizacja Jedności Afrykańs

kiej) uznała MPLA za jedyną partię reprezentującą ruch narodowowyzwoleńczy Angoli. Od 1961r. sprawa Angoli była niejednokrotnie rozpatrywana przez ONZ(która przyznała narodom Angoli prawo do samostanowienia), OJA i inne międzynarodowe organizacje demokratyczne; w 1966r. ONZ uznała politykę Portugalii(dyktatury Antonio Salazara) w Angoli za zbrodnię przeciwko ludzkości. W początkach lat 70-tych, obok terroru stosowanego wobec nasilającego się ruchu partyzanckiego, polityka kolonizacyjna zmierzała do zwiększenia potencjału gospodarczego Angoli-intensywnej eksploatacji(gł. diamentów, siarki, ropy naft.) towarzyszyła "biała" kolonizacja kraju(masowe sprowadzanie ochotników portugalskich). Tymczasem w 1972r. nastąpiły próby porozumienia między lewicowym MPLA, a największym z ugrupowań politycznych o charakterze etnicznym-Narodowym Frontem Wyzwolenia Angoli(FNLA)(FNLA powstał w 1962r. z połączenia Związku Ludności Angoli i Angolskiej Partii Demokratycznej, w 1964r. weszła w jego skład część członków MPLA). W grudniu 1972r. ostatecznie podpisano porozumienie, ale nie było ono respektowane przez FNLA. Niebawem jednak sytuacja w Angoli uległa radykalnej zmianie, w wyniku zawieruchy politycznej w metropolii. W wyniku rewolucji kwietniowej 1974r. w Portugalii("rewolucji czerwonych goździków") w paĽdzierniku 1974r. nowe władze portugalskie zawarły układ z MPLA w sprawie zawieszenia broni i utworzenia rządu przejściowego. 16 I 1975r. w Lizbonie zostało podpisane porozumienie z udziałem przedstawicieli 3 organizacji narodowowyzwoleńczych: MPLA, FNLA oraz UNITA(Narodowy Związek Na Rzecz Pełnej Niepodległości Angoli, zał. 1966r.) z rządem portugalskim o utworzeniu rządu przejściowego(z udziałem 3 min. portugalskich) i 3-osobowej Rady Prezydenckiej. Jak to jednak zwykle bywa, tak również w tym przypadku różnice w poglądach co do przyszłości Angoli między organizacjami narodowowyzwoleńczymi, zniweczyły całą pokojową inicjatywę i rozpoczęły rywalizacje o władzę, która przekształciła się w klasyczną wojnę domową. Od połowy lutego 1975r. nastąpiło zaostrzenie stosunków między MPLA a FNLA i wybuchły walki, które-mimo zawieszenia broni w marcu i interwencji wojsk portugal. w maju-przerodziły się , zwł. od lipca 1975r.(po incydencie 12 lipca, kiedy to w starciach rywalizujących ze sobą ugrupowań zginęło 30 osób), w ogólnokrajową wojnę domową. W sierpniu przeciwko MPLA rozpoczęła także akcję zbrojną neutralna dotąd UNITA. Nastąpił upadek rządu przejściowego, a jego funkcję przejął komisarz portugalski. Skomplikowaną sytuację polityczną pogorszyły znacznie dążenia separatystyczne prowincji Kabinda(Kabinda stanowi enklawę Angoli, na północ od ujścia rzeki Kongo; graniczy z Kongo i Zairem(obecnie Demokratyczną Republiką Konga), administracyjnie stanowi dystrykt Kabinda. W latach 1974-75 wystąpiły tam silne dążenia separatystyczne, popierane przez Zair. Na sesji OJA w sierpniu 1975r. doszło nawet do proklamowania niepodległości przez Front Wyzwolenia Enklawy Kabindy. Następnie utworzono rząd w stolicy Zairu-Kinszasie. Z pewnością potężny Zair w swoich zamierzeniach miał na uwadze znaczne pokłady ropy naftowej, znajdującej się na terenie samozwańczej enklawy...:). Tymczasem 11 listopada:) 1975r.(w warunkach ciężkich, rozgorzałych IX-X walk o stolicę) nastąpiło proklamowanie przez MPLA niepodległości Ludowej Republiki Angoli i ewakuacja ostatnich oddziałów portugalskich. Ogłoszona wówczas konstytucja przewidywała, że szefem państwa będzie prezydent będący zarazem przewodn. Rady Rewolucyjnej(składjącej się z członków Biura Politycznego MPLA, sztabu gen. sił zbrojnych oraz kilku wybranych przez biuro ministrów), która do czasu wybrania Zgromadzenia Ludowego będzie podejmować wszelkie decyzje w sprawach polityki wewnętrznej i zagranicznej. Pierwszym prezydentem niepodległej Angoli został dr Agostinho Antonio Neto(1922-1979)(Neto, z wykształcenia lekarz, poświęcił się działalności w angolskim ruchu wyzwoleńczym. W 1958r. był jednym z założycieli organizacji Ruch Antykolonialny(z siedzibą w Lizbonie), by od 1962r. przebywać na emigracji. Również w 1962r. został przywódcą antyimperialistycznego, lewicowego MPLA. Od listopada 1975r. pełnił urząd prezydenta Angoli, a od 1977r. funkcję przewodn. MPLA-PT. Z pewnością walka narodowowyzwoleńcza była natchnieniem dla tego, również, poety-"Colectanea de poemas",1967, poezje Psalmy nadziei(pol. wybór 1978r.), międzyn. Leninowska nagroda pokoju 1975-76 :). Natomiast szefem rządu został Lopo de Nascimento(ur.1940r., 1975-78 premier).

Zimnowojenna szachownica - Angola

skomentuj
KOMENTARZE NA TEMAT GRY
więcej komentarzy dodaj komentarz