Fiodor Wasiliewicz Tokariew był niewątpliwie jednym z najwybitniejszych konstruktorów broni na świecie. Aby poznać historię tego wielkiego wynalazcy i jego najsłynniejszego, choć nie najlepszego wynalazku, należy cofnąć się o blisko 136 lat. 18 czerwca 1871 roku w małej kozackiej osadzie w pobliżu rzeki Jegorłyk młody Fiodor przychodzi na świat. Mija około 14 lat. Po wstąpieniu do wojskowej Rzemieślniczej Szkoły Ślusarskiej rozpoczyna karierę jako uczeń kowala, z czasem staje się pomocnikiem rusznikarza. Tu, w małej ciemnej pracowni pełnej sprężyn, iglic i luf, przesiąkniętej zapachem prochu i smaru, młody Tokariew odnajduje swoje życiowe powołanie. Idąc za głosem pasji, rozpoczyna edukację w Nowoczerkieskiej Szkole Wojskowej, na Wydziale Broni. Po ukończeniu studiów technicznych, zaślepiony pragnieniem wiedzy, młody Fiodor kończy szkołę podchorążych.

Kolejne lata mijają na służbie naczelnika uzbrojenia w jednym z pułków kozackich. W wieku 36 lat Tokariew, student Szkoły Oficerskiej, tworzy swój pierwszy projekt (1907 r.). Był to karabin automatyczny zbudowany na podstawie Mosina wz. 1891. Rok później zostaje etatowym pracownikiem zakładów zbrojeniowych w Siestriorecku, gdzie może w idealnych warunkach oddawać się pasji swojego życia. Mijają dni, miesiące, lata. Następuje pamiętny rok 1914. Europa drży od łomotu wojskowych butów, wybuchów pocisków, płaczu kobiet i dzieci. Fiodor Tokariew czyści karabin, poprawia mundur. Wyrusza na wojnę. Ma okazję zobaczyć działanie broni w warunkach diametralnie innych, niż te znane mu z pracowni. Po zakończeniu Wielkiej Wojny konstruktor powraca do swoich prac.



W ciągu 6 lat unowocześnia karabin maszynowy Maxima, konstruuje pierwszy rosyjski pistolet maszynowy i prototyp pistoletu samopowtarzalnego. Pistolet maszynowy został skierowany do dalszych testów, a projekt pistoletu samopowtarzalnego odrzucony, z powodu zbyt dużej masy prototypu. W roku 1927 w biurze konstrukcyjno-projektowym zakładów zbrojeniowych w Tule (w którym pracował Tokariew) rozpoczęto prace nad pistoletem samopowtarzalnym, mającym zastąpić przestarzały rewolwer Nagant. Trzy lata później odbywają się pierwsze testy. Pistolet Tokariewa jest porównywany z konstrukcjami zagranicznymi i krajowymi. Wypada „najlepiej” (wspaniały socjalistyczny pistolet nie mógł być gorszy od kapitalistycznego chłamu), a jego „ojciec” otrzymuje zalecenie poprawienia kilku znaczących wad (m.in. spora zawodność, niezadowalająca celność). Po drugiej fazie testów zapada ostateczny werdykt - broń zostaje przyjęta do użytku wojskowego. W lutym 1931 Rewolucyjna Rada Wojenna Związku Radzieckiego zamawia pierwsze 1000 sztuk pistoletu Tokariewa i nadaje mu oficjalną nazwę - 7,62 мм пистолет самозарядный обр. 1930 года (pistolet samopowtarzalny kalibru 7.62 wz.1930). Dalszą część tego artykułu chciałbym poświęcić tej konstrukcji oraz jej późniejszym wersjom.



Na wstępie chciałbym zaznaczyć, że TT nie jest bronią doskonałą. Ba, wręcz przeciwnie, miał wiele wad, z których część wyeliminowano w późniejszych wersjach, a znacznej części nigdy nie poprawiono. Jego największymi zaletami są prostota konstrukcji (a co za tym idzie łatwość seryjnej produkcji) i duże możliwości obalające. W roku 1938 rozpisano nawet konkurs na nowy rodzaj broni krótkiej, będącej alternatywą dla wz.33 (wersji poprawionej TT wprowadzonej do użytku w 1933 roku). Niestety, plan Barbarossa i niemieckie zagony pancerne przekraczające wraz z Wehrmachtem granice ZSSR zmusiły Rosjan do kontynuowania produkcji pistoletu Tokariewa. Wz.33 został ostatecznie zastąpiony przez PM (pistolet Makarowa) w 1951 roku, ale produkcję „tetetki” zatrzymano dopiero w 1967 r. W satelitach ZSSR różne wersje TT (czasami różniące się tylko oznaczeniami, a niekiedy daleko idącymi modyfikacjami) produkowane były jeszcze przez wiele lat po zaprzestaniu wytwarzania ich w fabrykach Związku Radzieckiego. W Chińskiej Republice Ludowej wz.33 w ulepszonych wersjach jest produkowany po dziś dzień.



TT-33 działa na zasadzie krótkiego odrzutu lufy. Ma mechanizm spustowo-kurkowy, bez samonapinania. Pistolet nie posiadał żadnych bezpieczników zewnętrznych, jedyny mechanizm zabezpieczający stanowił ząb zabezpieczający kurka. Broń jest ryglowana przez przekoszenie lufy w płaszczyźnie pionowej wymuszone przez ruch łącznika. To pistolet zasilany jednorzędowym magazynkiem pudełkowym, mieszczącym 8 nabojów 7.62mm x 25 mm. Przyrządy celownicze są stałe.

„Tetetka” nie jest bronią celną. Nie jest też niezawodna. Nie wygląda zbyt atrakcyjnie. Jest głośna i ma duży odrzut. Największymi jej zaletami są niskie koszty produkcji i duża siła obalająca. Istnieje pewna cecha broni, której nie da się opisać cyframi ani żargonem technicznym. Można ją nazwać „duszą”. Tulski Tokariew niewątpliwie ją posiada. „Tetetka” stała się swego rodzaju symbolem, uosobieniem swoistej nostalgii, szczególnie dla Polaków i innych narodowości, które padły ofiarą sowieckiego reżimu komunistycznego; symbolem swoistej okupacji i zwycięstwa.

Dane Techniczne:
Kaliber: 7.62 mm
Nabój: 7.62 mm x 25 mm.
Długość: 195 mm
Długość lufy: 116 mm
Wysokość: 134 mm
Masa:
z pustym magazynkiem - 854 g
załadowana - 940 g
Prędkość początkowa pocisku: 420 m/s